Сайттан издөө
Сайттан издөө
Кыргыз Республикасынын Президенти

Өлкөнүн бюджет мыйзамын жакшыртууга багытталган КР Бюджет кодексине кол коюлду

Кыргыз Республикасынын Президенти Алмазбек Атамбаев бюджет процессин оптималдаштырууга жана өлкөнүн бюджет мыйзамын жакшыртууга багытталган Кыргыз Республикасынын Бюджет кодексине жана “Кыргыз Республикасынын Бюджет кодексин ишке киргизүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына кол койду.

Бюджет кодексинин кабыл алынышы менен алгачкы жолу бүтүндөй бюджет чөйрөсүндөгү бардык мыйзамдар бирдиктүү кодекске биригет С принятием Бюджетного кодекса впервые все законодательство в бюджетной сфере объединяется в единый кодекс, и соответственно устраняются имевшиеся там ранее противоречия.

Бюджет кодекси мамлекеттик финансыларды башкаруу тармагындагы республикалык жана жергиликтүү бюджеттерди, бюджеттик инвестицияларды, мамлекеттик жана муниципалдык карызды, Кыргыз Республикасынын Социалдык Фондусунун, Өкмөткө караштуу милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунун бюджеттерин  түзүү, кароо, бекитүү, тактоо жана аткаруу процессинде мамлекеттик финансыларды башкаруу чөйрөсүндө пайда болгон мамилелерди  укуктук жөнгө салуунун негиздерин орнотот, ошондой эле бюджеттик процесстин катышуучуларынын статусун аныктайт жана бюджет мыйзамдарын бузгандыгы үчүн жоопкерчиликтин укуктук негизин аныктайт.

Мамлекет башчысы Бюджет кодексине КР ПРезидентинин Аппараты, КР Жогорку Кеңешинин профилдик комитеттери, КР Өкмөтү, КР Жогорку соту жан Судьялар кеңешинин ортосундагы жакынкы мезгилде Бюджет кодексине сот системасынын бюджетин түзүү тууралуу конституциялык ченемдерди толук ишке ашыруунун кепилдиктерин конкреттештирген түзөтүүлөрдү киргизүү жөнүндө сүйлөшүп, бир пикирге келгенин эске алуу менен кол койду.

Бюджет кодекси олуттуу кайра иштеп чыгууну талап кылган жана чачкын мыйзам ченемдерди бирдиктүү ченемдер комплексине топтоо жана өлкөнүн бюджет мыйзамдарынын негизи боло турган бирдиктүү кодификацияланган мыйзам актысын кабыл алуунун зарылчылыгынан улам иштелип чыккан. Ошондой эле бюджеттик процессти оптималдаштыруу жана Кыргызстандын бюджет процесстерин дүйнөлүк стандарттарга жакындаштырып, прогрессивдүү жаңы эрежелерге  ыңгайлаштыруу үчүн бюджет мыйзамдарын жакшыртуу Бюджет кодексин иштеп чыгуунун максаты болду.

Бюджет кодексинин кабыл алынышы менен Кыргыз Республикасынын Өкмөтү өз ичине натыйжалуу ачык-айкын бюджет системасын түзүүнү, анын экономикалык өнүгүүгө түрткү болууга багытталышын, бюджет чыгымдарынын натыйжалуулугун жана мамлекеттин өз функцияларын майнаптуу аткаруусун камтыган бюджет мыйзамдуулугун жакшыртуу боюнча стратегиялык милдетти чечет.

Бюджет кодексине бюджет мыйзамдуулугун мындан ары реформалоо үчүн төмөнкү негизги багыттар камтылган:

- жарандардын бюджеттерди түзүү маселелерин талкуулоого ачык катышуу, аларды мониторингдөө жана көзөмөлдөө  мүмкүнчүлүктөрүн ченемдик жактан бекемдөө жана камсыз кылуу;

- КР Жогорку Кеңешинин көзөмөлдөө укуктарын күчөтүү;

- бюджеттик принциптерди жана республиканын бюджеттик системасынын бюджеттерин түзүүгө, бекитүүгө жана аткарууга карата негиз болуучу талаптарды киргизүү;

- бюджеттик системаны, бюджет процессинде колдонулуучу аныктоолорду жана терминдерди жана бюджеттерди түзүү жана аткаруу жол-жоболорун так регламенттөө;

- бюджеттик мерчемдөөнүн, ошондой эле акыркы натыйжага багытталган программалык- максаттуу бюджеттөөнүн негиз болуучу механизмдерин киргизүү;

- бюджеттик процесстердин ачык-айкындуулугун жана бюджетти түзүүнүн жана аткаруунун бардык циклдери учурунда коррупциялык көрүнүштөрдү минималдаштурууну камсыз кылуу;

- жөнгө салуунун ачык-айкын аспабына ээ бюджеттик мамилелердин натыйжалуу системасын түзүү;

- бюджеттик процесстин катышуучуларынын ролун жана ыйгарым укуктарын чек коюп ажыратуу жана жоопкерчилигин бекемдөө;

- бюджеттер ортосундагы чыгымдар милдеттерин чек коюп ажыратуу;

- региондордун туруктуу өнүгүшү;

- өнүгүү максаттарына багытталган бюджеттик инвестицияларды аныктоо.

Бюджет кодексинен орун алган төмөнкү багыттарды да өзгөчө белгилеп кетүү зарыл:

- карыз туруктуулугунун эл аралык көрсөткүчтөрүн эске алуу менен мамлекеттик карыздын көлөмү Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан аныкталат;

- мамлекеттин финансылык жоопкерчилигин өзгөртүү, республикалык бюджеттен каржылануучу бюджеттик чыгымдарды көбөйтүү, же анын ресурстарын кыскартуу жөнүндө мыйзамдардын долбоорлорун Өкмөттүн макулдугу менен гана кабыл алуу тууралуу ченем так аныкталган;

- курамына Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен тизмеге кирген иштерди аткаруудан жана көрсөтүлгөн кызматтардан алынган каражаттарды гана камтыган атайын каражаттарды эсепке алуу системасы реформаланды;

- Кыргыз Республикасынын сот системасынын жана Эсеп палатасынын бюджеттерин түзүүнүн өзгөчөлүктөрү каралган;

- бюджет ФОМС стал самостоятельным, и будет утверждаться отдельным законом Кыргызской Республики.

Бюджет кодекси, 2018-жылдын 1-январынан тартып ишке кире турган  87-беренесинен башкасы (“Бюджеттик программалардын натыйжалуулугун баалоо”), “Кыргыз Республикасынын Бюджет кодексин ишке киргизүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык 2017-жылдын 1-январынан тартып күчүнө кирет.

“Кыргыз Республикасынын Бюджет кодексин ишке киргизүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык Кыргыз Республикасынын төмөнкү негизги 4 Мыйзамы күчүн жоготту деп табылды: Кыргыз Республикасындагы бюджеттик укуктун негизги принциптери жөнүндө”,  “Жергиликтүү өз алдынча башкаруунун финансылык-экономикалык негидери жөнүндө”, “Кыргыз Республикасынын Казынасынын негизги жоболору жөнүндө”, Кыргыз Республикасынын мамлекеттик жана мамлекеттик эмес карызы жөнүндө”.

Бюджет кодексин жана “Кыргыз Республикасынын Бюджет кодексин ишке киргизүү жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамын Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши  2016-жылдын 6-апрелинде кабыл алган.

2016-жыл 18-май